Pas protestave të të rinjve: Çfarë tregojnë shifrat për punën, qiratë dhe emigrimin

Protestat e studentëve dhe të të rinjve kanë rikthyer në qendër të debatit kushtet ekonomike të brezit të ri. Shifrat zyrtare dhe të tregut japin një tablo të vështirë, edhe në një vit kur ekonomia në tërësi po rritet.

Në gjashtëmujorin e parë, shkalla e papunësisë për moshat 15–29 vjeç u rrit nga 15.1% në 17.7%, ndërsa papunësia e përgjithshme ra. Në tremujorin e dytë, të rinjtë përbënin rreth 35% të të papunëve, nga 29% një vit më parë. Sipas INSTAT, një në pesë të rinj, rreth 20.1%, as punon, as studion, as ndjek ndonjë formim.

Banesa është barra tjetër. Sipas të dhënave të agjencisë imobiliare Century 21, në gjysmën e parë të vitit qiraja mesatare në Tiranë ishte 590 euro për një apartament 1+1 dhe 954 euro për një 2+1. Krahasuar me një vit më parë, rritja është 4.4% për të parin dhe rreth 26% për të dytin.

Demografia e përforcon presionin. Popullsia 0–29 vjeç ka rënë nga mbi 1.6 milionë në 2001 në rreth 751 mijë në 2025, dhe numri i studentëve në universitete ka zbritur në rreth 115.7 mijë, 18% më pak se një dekadë më parë. Anketa rajonale të Barometrit të Ballkanit tregojnë se rreth 44% e shqiptarëve duan të emigrojnë, përqindja më e lartë në rajon.

Qeveria thotë se pagat po rriten me ritme të shpejta dhe se programet për të rinjtë po zgjerohen, ndërsa opozita dhe protestuesit kërkojnë ndryshime më të thella. Debati për buxhetin e 2027-s pritet të tregojë sa vend do të zënë arsimi, strehimi dhe punësimi i të rinjve.